2025 ജനുവരിയിൽ വിക്ഷേപിച്ച സ്പെയ്സ് എക്സിന്റെ ഫാൽക്കൺ-9 റോക്കറ്റിന്റെ ഒരു ഭാഗം ചന്ദ്രനിൽ ഇടിച്ചിറങ്ങിയതായി ശാസ്ത്രജ്ഞർ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ബഹിരാകാശ പര്യവേഷണ ചരിത്രത്തിലെ നിർണ്ണായകമായ ഒരു സംഭവമായി ഇതിനെ ശാസ്ത്രലോകം കണക്കാക്കുന്നു. വൻ വേഗതയിൽ നടന്ന ഈ കൂട്ടിയിടിയിൽ ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ പുതിയൊരു ഗർത്തം രൂപപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ പ്രാഥമിക നിഗമനം.
ഏകദേശം 4000 കിലോ ഭാരമുള്ള റോക്കറ്റ് അവശിഷ്ടം മണിക്കൂറിൽ 8,700 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിലാണ് ചന്ദ്രനിൽ പതിച്ചത്. ഈ കനത്ത ആഘാതത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ 18 മുതൽ 20 മീറ്റർ വരെ വ്യാസവും 5 മീറ്ററോളം ആഴവുമുള്ള കൂറ്റൻ ഗർത്തം രൂപപ്പെട്ടതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഇടിയുടെ ആഘാതത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള ചാന്ദ്രധൂളി ബഹിരാകാശത്തേക്ക് ഉയരുകയും ചെയ്തു.
ചന്ദ്രനിൽ നടന്ന ഈ കൂട്ടിയിടിയുടെ നിർണ്ണായക തെളിവുകൾ പുറത്തുവിട്ടത് യൂറോപ്യൻ സതേൺ ഒബ്‌സർവേറ്ററി (ESO) ആണ്. അവരുടെ ‘വെരി ലാർജ് ടെലസ്‌കോപ്പ്’ (VLT) ഇടിയെത്തുടർന്നുണ്ടായ പൊടിപടലത്തിൽ സോഡിയം, ലിഥിയം വാതകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം കണ്ടെത്തി. സോഡിയം ചന്ദ്രന്റെ മണ്ണിൽ നിന്നും ലിഥിയം റോക്കറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് വന്നതെന്നാണ് ഗവേഷകരുടെ പ്രാഥമിക വിലയിരുത്തൽ. അഞ്ച് മുതൽ പത്ത് മിനിറ്റ് വരെ നീണ്ടുനിന്ന ഈ പ്രതിഭാസത്തിന്റെ ‘കെമിക്കൽ ഫിംഗർപ്രിന്റ്’ പകർത്താൻ ടെലസ്‌കോപ്പിന് സാധിച്ചു.
ഇത്രയും വലിയൊരു സംഭവമായിട്ടും ഇതിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ ഉടൻ പുറത്തുവരാത്തത് പലരിലും സംശയമുണർത്തിയിരുന്നു. ചന്ദ്രനിലെ പകലിനും രാത്രിയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള ‘ടെർമിനേറ്റർ ലൈനിന്’ സമീപമാണ് അപകടം നടന്നത് എന്നതാണ് ഇതിനൊരു പ്രധാന കാരണം. കൂടാതെ, സംഭവം നടന്ന സമയത്ത് ചന്ദ്രനെ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന ഉപഗ്രഹങ്ങളൊന്നും തന്നെ ആ നിശ്ചിത സ്ഥാനത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതും ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഇത് കാണാൻ പ്രയാസമായിരുന്നു എന്നതും ദൃശ്യങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിന് തടസ്സമായി.
സംഭവസ്ഥലത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങൾ പകർത്താനായി നാസയുടെ ലൂണാർ റീകോണിസൻസ് ഓർബിറ്ററും ദക്ഷിണ കൊറിയയുടെ പാത്ത്‌ഫൈൻഡർ ലൂണാർ ഓർബിറ്ററും നിലവിൽ ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിവരുന്നു. ഈ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ പകർത്തുന്ന ചിത്രങ്ങളിലൂടെ റോക്കറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും പുതുതായി രൂപപ്പെട്ട ഗർത്തവും വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ശാസ്ത്രലോകം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ വിവരങ്ങൾ പ്രോസസ്സ് ചെയ്ത് ലഭ്യമാകാൻ ഏതാനും ദിവസങ്ങൾ കൂടി എടുത്തേക്കാം.
ഇത്തരം കൂട്ടിയിടികളിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ഭാവിയിലെ ചാന്ദ്ര ദൗത്യങ്ങൾക്ക് വളരെ വിലപ്പെട്ടതാണ്. ചന്ദ്രനിലെ ഭൂകമ്പങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിനും , കൃത്രിമ ബഹിരാകാശ അവശിഷ്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിലയിരുത്താനും ഇത് സഹായിക്കും. ചന്ദ്രനിൽ സ്ഥിരമായ മനുഷ്യവാസം സ്ഥാപിക്കാൻ നാസ പദ്ധതിയിടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇത്തരം പഠനങ്ങൾക്ക് ഏറെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.