ഇന്ത്യൻ രൂപയിൽ മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ചിത്രം കാണുന്നത് പരിചിതമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ് പക്ഷേ, എന്തുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചിത്രം തിരഞ്ഞെടുത്തതെന്ന് എപ്പോഴെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? മറ്റേതെങ്കിലും സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനിയുടെയോ കവിയുടെയോ നേതാവിൻ്റെയോ ചിത്രം എന്തുകൊണ്ട് തിരഞ്ഞെടുത്തില്ല?
റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (ആർബിഐ) അടുത്തിടെ പുറത്തിറക്കിയ ‘ആർബിഐ അൺലോക്ക്ഡ്: ബിയോണ്ട് ദി റുപ്പി’ എന്ന ഡോക്യുമെൻ്റെറിയിൽ ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ലേഖനത്തിൽ, ഈ രസകരമായ വിവരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാം.
എന്തിനാണ് സെലിബ്രിറ്റി ഫോട്ടോ?
ആർബിഐയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഒരു പ്രശസ്ത വ്യക്തിയുടെ ചിത്രം ഒരു ബാങ്ക് നോട്ടിൽ അച്ചടിക്കുക എന്ന ആശയം ഉയർന്നുവന്നത് അത് നോട്ട് തിരിച്ചറിയാൻ എളുപ്പമാക്കുന്നു എന്നതിനാലാണ്. നോട്ടിൻ്റെ രൂപകൽപ്പന പൂർണമല്ലെങ്കിൽ ഒരു പ്രശസ്ത വ്യക്തിയുടെ ചിത്രം യഥാർത്ഥ നോട്ടിൽ നിന്ന് വ്യാജ നോട്ട് തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യത്തിൽ നോട്ടിൻ്റെ രൂപകൽപ്പനയും സുരക്ഷാ സവിശേഷതകളും മനസിൽ വെച്ചുകൊണ്ട് നിരവധി പ്രശസ്ത വ്യക്തികളുടെ പേരുകൾ പരിഗണിച്ചു. ഇതിൽ രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ, മദർ തെരേസ, മൗലാന അബുൽ കലാം ആസാദ് തുടങ്ങിയ പേരുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അന്തിമ സമവായം മഹാത്മാഗാന്ധിയെ കുറിച്ചായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് പതിറ്റാണ്ടുകളായി അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചിത്രം ഇന്ത്യൻ രൂപയിൽ അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മുമ്പ് രൂപയുടെ മൂല്യമെന്തായിരുന്നു?
ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടത്തിൽ, കൊളോണിയലിസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിഹ്നങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ രൂപയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സസ്യജന്തുജാലങ്ങൾ (കടുവകൾ, മാൻ പോലുള്ളവ), ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ മഹത്വം ചിത്രീകരിക്കുന്ന അലങ്കാര ചിത്രങ്ങൾ, രാജാക്കന്മാരുടെയോ അലങ്കരിച്ച ആനകളുടെയോ അലങ്കരിച്ച ഛായാചിത്രങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇന്ത്യൻ രൂപയുടെ രൂപകൽപ്പന ക്രമേണ മാറി. തുടക്കത്തിൽ, അശോക സ്തംഭത്തിലെ സിംഹങ്ങൾ, പ്രശസ്ത സ്ഥലങ്ങൾ, മറ്റ് ചിഹ്നങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചു. ഇന്ത്യ വികസനത്തിൻ്റെയും പുരോഗതിയുടെയും പാതയിലേക്ക് നീങ്ങിയപ്പോൾ രൂപയിൽ അച്ചടിച്ച ചിത്രങ്ങളും രാജ്യത്തിൻ്റെ നേട്ടങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ പുരോഗതി ആര്യഭടൻ്റെ ചിത്രത്തിലൂടെയും കർഷകരുടെ ചിത്രങ്ങളിലൂടെയും ചിത്രീകരിച്ചു.
മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ ഫോട്ടോയുടെ യാത്ര
ആർബിഐ വെബ്സൈറ്റ് പ്രകാരം, മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ ചിത്രം ആദ്യമായി 1969ൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജന്മശതാബ്ദി ആഘോഷത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് ഒരു സ്മാരക 100 രൂപ നോട്ടിൽ അച്ചടിച്ചു. ഈ നോട്ടിൽ സേവാഗ്രാം ആശ്രമത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചിത്രവും ആലേഖനം ചെയ്തിരുന്നു. തുടർന്ന്, 1987ൽ 500 രൂപ നോട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചിത്രം പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.
കാലക്രമേണ, വ്യാജ നോട്ടുകൾ തടയുന്നതിന് പുതിയ സുരക്ഷാ സവിശേഷതകൾ ആവശ്യമായി വന്നു. 1996ൽ റിപ്രോഗ്രാഫിക് സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചതോടെ പരമ്പരാഗത സുരക്ഷാ സവിശേഷതകൾ അപര്യാപ്തമായി. തുടർന്ന് മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ പരമ്പര അവതരിപ്പിച്ചു. അതിൽ ഗാന്ധിജിയുടെ ചിത്രം പുതിയ സുരക്ഷാ സവിശേഷതകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.
രാജ്യവ്യാപകമായി 1000 രൂപയുടെ വിതരണം
ഇന്ത്യൻ രൂപ രാജ്യത്തിൻ്റെ എല്ലാ കോണുകളിലേക്കും എത്തിക്കുന്നതിന് വിപുലമായ ഒരു ഗതാഗത സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ആർബിഐ അവരുടെ സമീപകാല ഡോക്യുമെൻ്റെറിയിൽ വെളിപ്പെടുത്തി. ഇതിൽ ട്രെയിനുകൾ, ജലപാതകൾ, വിമാനങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
‘ആർബിഐ അൺലോക്ക്ഡ്: ബിയോണ്ട് ദി റുപ്പി’ എന്ന ഡോക്യുമെൻ്റെറിയിലൂടെ ആർബിഐ അതിൻ്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ഇതാദ്യമാണ്. രൂപയുടെ രൂപകൽപ്പനയും ചരിത്രവും മാത്രമല്ല, കേന്ദ്ര ബാങ്കിൻ്റെ പ്രവർത്തനത്തെയും ഈ ഡോക്യുമെൻ്റെറി എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.
വാർത്തകൾക്ക് ഗ്രൂപ്പിൽ ചേരാം:
