മുതിർന്ന ജാർഖണ്ഡ് മുക്തി മോർച്ച നേതാവ് സ്റ്റീഫൻ മറാണ്ടി നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ ആയി ജെഎംഎം സഹസ്ഥാപകൻ ഷിബു സോറനുമായി അടുത്ത് പ്രവർത്തിച്ചു.
“ഷിബു സോറൻ്റെ നീണ്ട പോരാട്ടം മൂലമാണ് ജാർഖണ്ഡ് സാധ്യമായതെന്ന് ആളുകൾക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ആദിവാസി സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഒരു ഐക്കണാണ്. ജാർഖണ്ഡിനെ പ്രത്യേക സംസ്ഥാനമാക്കിയതിന് പിന്നിലെ വ്യക്തിയായി ആളുകൾ എപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തെ ഓർക്കും,” -ഒമ്പത് തവണ ജെഎംഎം എംഎൽഎയും മുൻ ജാർഖണ്ഡ് ഉപമുഖ്യമന്ത്രിയുമായ മറാണ്ടി റെഡിഫ് സീനിയർ കോൺട്രിബ്യൂട്ടർ എംഐ ഖാനുമായി നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭാഗങ്ങൾ.
എപ്പോഴാണ് നിങ്ങൾ ഷിബു സോറനെ ആദ്യമായി കണ്ടത്?
1978 ഒക്ടോബറിൽ, ഒരു വിദ്യാർത്ഥി നേതാവെന്ന നിലയിൽ ഞാൻ സംഘടിപ്പിച്ച എൻ്റെ ക്ഷണപ്രകാരം ഷിബു സോറൻ പ്രസംഗിച്ച ഒരു വലിയ റാലിയിൽ ആണ് ഞാൻ ഷിബു സോറനെ ആദ്യമായി കാണുന്നത്. എൻ്റെ ജീവിതത്തെ മാറ്റിമറിച്ച ഒരു സന്ദർഭമായിരുന്നു അത്. അദ്ദേഹത്തിൽ എനിക്ക് വളരെ മതിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. താമസിയാതെ ഞാൻ പ്രത്യേക ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിന് വേണ്ടി പോരാടാൻ ജെഎംഎമ്മിൽ ചേർന്നു.
സന്താൽ പർഗാനയിലെ ദുംകയിൽ ഞാൻ ഒരു വിദ്യാർത്ഥി നേതാവായിരുന്നു. ഒരു കൂട്ടം ആദിവാസി വിദ്യാർത്ഥികളോട് ഒപ്പം ഗ്രാമ പ്രദേശങ്ങളിലെ ആദിവാസികളുടെ അന്തസ്സിനും ബഹുമാനത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള ഒരു ബോധവൽക്കരണ കാമ്പയിൻ ഞാൻ ആരംഭിച്ചു.
ഗുരുജിയുടെ സന്ദേശവുമായി ഞങ്ങൾ ഗ്രാമങ്ങൾ തോറും പോകാറുണ്ടായിരുന്നു. (ജെഎംഎം നേതാക്കളും അനുയായികളും ഷിബു സോറനെ ഗുരുജി എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്.) പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു ആദിവാസികളുടെ പ്രതികരണം.
1970-കളിലെ എൻ്റെ വിദ്യാർത്ഥി കാലം മുതൽ ഷിബു സോറൻ എനിക്ക് ഒരു മാതൃകയായിരുന്നു. ഹിന്ദി ദിനപത്രങ്ങളിലും ഹിന്ദി മാസികകളിലും ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ കുറിച്ചുള്ള കഥകൾ വായിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ജനപ്രിയ ഹിന്ദി മാസികയായ ‘ദിൻമാൻ’ അദ്ദേഹത്തെ കുറിച്ച് ഒരു നീണ്ട കവർ റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് എനിക്ക് ഇപ്പോഴും ഓർമ്മയുണ്ട്.
ജീവിതകാലത്ത് തന്നെ തൻ്റെ ലക്ഷ്യം സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ കഴിയുന്ന എന്താണ് ഷിബു സോറന്റെ പ്രത്യേകത?
ഷിബു സോറൻ ഒരു അപൂർവ ആദിവാസി നേതാവായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ ശൈലി ഗാവോണിലും (ഗ്രാമങ്ങളിലും) കാട്ടിലും വേരൂന്നിയത് ആയിരുന്നു. ആദിവാസികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അദ്ദേഹം തൻ്റെ ജീവിതം പൂർണമായും സമർപ്പിക്കുകയും അവരെ ശാക്തീകരിക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.
ആദിവാസികൾക്ക് വേണ്ടി നിലപാട് സ്വീകരിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഭയമില്ലാത്തവൻ ആയിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തെപ്പോലെ ഒരു നേതാവ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
അവിഭക്ത ബീഹാറിലും കേന്ദ്രത്തിലും അന്നത്തെ കോൺഗ്രസ് സർക്കാരിനെതിരെ ധീരതയോടെ പോരാടിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന് നിർഭയമായി നേതൃത്വം നൽകി. സർക്കാരിനെ ഒരിക്കലും ഭയപ്പെട്ടിരുന്നില്ല എന്നതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഒരു ആഹ്വാനത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഒത്തുകൂടി.
അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന പ്രസ്ഥാനം ഇന്നത്തെ ജാർഖണ്ഡ് മുഴുവൻ വ്യാപിച്ച വർഷങ്ങളിൽ, ‘സന്താൽ ഗോത്രക്കാർ’ അദ്ദേഹത്തിന് ‘ദോഷം ഗുരു’ (പത്ത് ദിശകളുടെയും ഗുരു) എന്ന പേര് നൽകി. ഒരു പ്രത്യേക ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനം എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഏക ലക്ഷ്യം. അത് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു നേതാവിനേക്കാൾ ഉപരിയാക്കി. പ്രത്യേക ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിൻ്റെ പ്രതീകമായി അദ്ദേഹം മാറി.
ദരിദ്രരായ ആദിവാസികളിൽ നിന്ന് പണമിടപാടുകാർ ഭൂമി തട്ടിയെടുക്കുന്നതിന് എതിരെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ‘ധൻ കത്നി’ പ്രസ്ഥാനം. കൃഷിഭൂമി ആദിവാസികൾക്ക് തിരികെ നൽകുന്നതിൽ ഇത് കലാശിച്ചു. നിരവധി ആദിവാസികൾക്ക് അദ്ദേഹം ദൈവഭക്തനായിരുന്നു. ആദിവാസികൾക്ക് ഇടയിൽ ഷിബു സോറന് ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്.
ഷിബു സോറൻ്റെ നേതൃത്വ ശൈലി എന്തായിരുന്നു?
ആദിവാസികൾ പോലീസ് നടപടി അവഗണിക്കുമ്പോൾ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ലെന്നും അവർക്കുവേണ്ടി പോരാടണമെന്നും അവർക്കുവേണ്ടി നിലകൊള്ളണമെന്നും അദ്ദേഹം ഞങ്ങളോട് ഉപദേശിച്ചു. ചൂഷകർക്ക് എതിരെ പോരാടാൻ നമ്മൾ ഒറ്റക്കെട്ടായി നിന്നാൽ അവരുടെ ജലം (ജലം), കാട്, സമീൻ (ഭൂമി) എന്നിവ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്ന് ആദിവാസികൾക്ക് വ്യക്തമാക്കി കൊടുത്തത് ഷിബു സോറനാണ്.
ഇത് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളെയും ജെഎംഎമ്മിന് കീഴിൽ അണിനിരത്തി. ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പലതവണ ജയിലിൽ പോയിട്ടുണ്ട്. ചൂഷകർക്ക് എതിരായ കോപം വളർന്നു വരുന്നത് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി ആദിവാസികൾ ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്ന സത്യം അവരിൽ കുത്തിനിറച്ചു.
ചൂഷണത്തിന് എതിരെ അദ്ദേഹം ശബ്ദമുയർത്തി. ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു. അവൻ വലിയ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിരുന്നില്ല. പത്താം ക്ലാസ് പാസായിരുന്നു പക്ഷേ, അവൻ്റെ ബുദ്ധിശക്തി ഉയർന്നതായിരുന്നു. ഏത് കൂട്ടം ആളുകളെയും അയാൾക്ക് ആകർഷിക്കാൻ കഴിയും.
ഷിബു സോറനുമായി നിങ്ങൾക്ക് എത്രത്തോളം അടുപ്പമുണ്ടായിരുന്നു?
ഗുരുജിയിൽ ചേർന്നതുമുതൽ എനിക്ക് അദ്ദേഹവുമായി വളരെ അടുപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. ദുംകയിലെ എൻ്റെ വീട്ടിൽ നിന്നാണ് അദ്ദേഹം ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ചത്. ദുംകയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സ്വന്തം വീട് വളരെ പിന്നീട് നിർമ്മിച്ചതാണ്.
അദ്ദേഹം എന്നെ വിശ്വസിച്ചു. ഞാൻ എപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തെ എൻ്റെ യഥാർത്ഥ നേതാവായി കണക്കാക്കി. പക്ഷേ, 27 വർഷത്തിലേറെയായി നിങ്ങൾ ഷിബു സോറനെയും ജെഎംഎമ്മിനെയും വിട്ടു.
സിറ്റിംഗ് എംഎൽഎ ആയിരുന്നിട്ടും 2005-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ എനിക്ക് ടിക്കറ്റ് നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു. അത് ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണയും തെറ്റായ ആശയ വിനിമയവും മൂലമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ ഞാൻ എൻ്റെ വീടായ ജെഎംഎമ്മിലേക്ക് മടങ്ങി.
ജാർഖണ്ഡിലെ ജനങ്ങൾ ഷിബു സോറനെ എങ്ങനെ ഓർക്കും?
ഷിബു സോറൻ്റെ നീണ്ട പോരാട്ടത്തിലൂടെ ആണ് ജാർഖണ്ഡ് സാധ്യമായതെന്ന് ആളുകൾക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ആദിവാസി സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഒരു ഐക്കണാണ്. ജാർഖണ്ഡിനെ ഒരു പ്രത്യേക സംസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റിയ വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തെ എപ്പോഴും ഓർക്കും.
Courtesy:ഫീച്ചർ പ്രസൻ്റെഷൻ: അസ്ലം ഹുനാനി/ റെഡിഫ്
