വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ സൗദി അറേബ്യയിലെ ഖൈബർ മരുഭൂമിയിൽ 4000 വർഷം പഴക്കമുള്ള പുരാതന നഗരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയതായി പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ. “അൽ-നത” (Al-Natah) എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന ഈ നഗരം വെങ്കല യുഗത്തിലെ നാടോടി ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് സ്ഥിരതാമസത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന്റെ തെളിവുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. പിയർ റിവ്യൂഡ് ജേണലായ പ്ലസ് വൺ-ലാണ് (PLOS ONE) ഇതിനോടകം ഈ സൈറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ബി.സി 2400-ൽ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്ന ഈ നഗരം, ബി.സി 1400-ഓടെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് ഗവേഷകർ പറയുന്നു. ഏകദേശം 500 ഓളം ആളുകൾ ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്നുവെന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു. വാസ്തുവിദ്യാ വിദഗ്ധനായ ഗില്ലൂം ചാർലൂക്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഫ്രഞ്ച്-സൗദി സംഘം നടത്തിയ ആകാശ സർവേകളിലൂടെയാണ് ഈ സൈറ്റിനെ സംബന്ധിച്ച വിശദമായ കണ്ടെത്തലുകൾ ഉണ്ടായത്. 50 ഓളം വസതികളും 14.5 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള മതിലും ഉൾപ്പെടുന്ന 2.6 ഹെക്ടർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള സൈറ്റാണ് അൽ-നതയിൽ കണ്ടെത്തിയത്.
നഗരത്തിന്റെ ഘടനയിൽ ആസൂത്രിത ക്രമീകരണങ്ങൾ, താമസസ്ഥലങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്കുള്ള ശ്രദ്ധ വ്യക്തമാണ്. പുരാവസ്തുശില്പ കലയിൽ നിന്നുള്ള എഞ്ചിനീയറിംഗ് വൈദഗ്ധ്യം ഈ പുരാതന നഗരം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ബഹുനില കെട്ടിടങ്ങൾ, വിവിധ ഭാഗങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റോഡുകൾ, ശ്മശാന ഭൂമി എന്നിവയും ഈ സൈറ്റിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നഗരത്തെ ചുറ്റി പ്രതിരോധ മതിൽ പണിതിരുന്നതായും അതിന്റെ ഉയരം ഏകദേശം അഞ്ച് മീറ്ററുണ്ടായിരുന്നിരിക്കുമെന്നും ഗവേഷകർ കണക്കാക്കുന്നു. ഒരു ഭരണത്തലവനും സമൂഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നെന്ന നിഗമനവും ഗവേഷകർ ഉന്നയിക്കുന്നു.
അൽ-നതയിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തിയ പുരാവസ്തുക്കളിൽ സെറാമിക് കലകളും ലോഹ ആയുധങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, പുരാതന അറേബ്യയിൽ “മന്ദഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണം” എന്ന ആശയത്തെ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതായും ഗവേഷകർ പറയുന്നു. മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയിലും ഈജിപ്തിലും കാണപ്പെട്ട ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിനുമെന്നുപോലെ, അൽ-നതയിൽ നഗരവൽക്കരണം ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള പ്രക്രിയയായി നടന്നതായാണ് കണ്ടെത്തൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
